Een vrolijke tentoonstelling in drie dimensies in Museum De Roos in Geertruidenberg

POP UP OF HET BEWEEGBARE BOEK

van Ruud Ringers

De exposant is de Nederlandse beeldhouwer, publicist, kunsthistoricus en poppenspeler Ruud Ringers uit Chaam. 

Deze zomer is er in Museum De Roos een bijzondere tentoonstelling te zien die is gewijd aan het beweegbare boek, ook wel pop-up boeken genoemd. Ze zijn afkomstig uit de collectie van Ruud Ringers, kunsthistoricus en beeldhouwer,  die al veertig jaar bezig is een encyclopedische verzameling aan te leggen  analoog aan de Kunst en Wonderkamers van de 16e eeuw, de zogenaamde ‘rariteitenkabinetten’.

         

            De schepen van Columbus 'Santa Maria', 'Nina' en 'Pinta'
De eerste beweegbare boeken stammen uit de dertiende eeuw. Deze boeken hadden vaak een wetenschappelijk of educatief karakter. Zo werden uitklapprenten gebruikt om berekeningen of landkaarten te tonen en roterende schijven maakten de werking van het heelal inzichtelijk of gaven de paasdatum aan. De eerste boeken waarbij de beweging een essentieel onderdeel uitmaakte van de beleving van het boek waren de ‘speelboeken’ uit het begin van de negentiende eeuw. Hierin kan je door deurtjes te openen of aan strookjes papier te trekken, nieuwe scènes tevoorschijn toveren en figuren in beweging brengen.





De werkelijke pop up boeken, waarbij de voorstelling vanzelf omhoog komt wanneer de bladzijde wordt omgeslagen, bereikten in de twintigste eeuw een ongekende populariteit. Sprookjes, de dierenwereld, architectuur, stripfiguren en beroemdheden als Elvis Presley en de Beatles komen tot leven in ingenieuze papieren 3D constructies. Ook kunstenaars lieten zich inspireren door de pop up: zo laat Andy Warhol, icoon van de pop art, in de jaren ’60 onder andere een blikje tomatenpuree rechtop staan in zijn Index Book en ging de tentoonstelling van Elisabeth Murray in het Museum of Modern Art in New York vergezeld van een catalogus met pop-ups van haar werken. 


          


Beweegbare boeken zijn allang niet meer voor kinderen alleen. Boeken over steden als Berlijn en New York, over architectuur, de deeltjesversneller of de personal computer richten zich duidelijk tot een volwassen lezerspubliek en dat geldt zeker ook voor de erotica met boeken als de Pop-up  Kama Sutra,  The Pop-up Book of Sex of Jeux t’aime.

Af en toe vinden er tentoonstellingen plaats van beweegbare boeken zoals in Museum Van Gijn in Dordrecht en later in Museum Meermanno in Den Haag en het Veluws Museum Nairac in Barneveld. Door de beperkte ruimte zal de tentoonstelling in Museum De Roos  bescheiden van opzet zijn maar wordt wel het brede spectrum van het beweegbare boek getoond, zowel speelboeken als leerboeken of boeken die dat allebei tegelijk zijn en dat is natuurlijk het beste: mijn spelen is leren.